De biologisch-dynamische preparaten

Inleiding In de biologisch-dynamische landbouw worden speciale preparaten gebruikt om de vitaliteit van de bodem en van de gewassen te ondersteunen. Er zijn ook preparaten voor een betere vertering van mest of compost. De werking van de preparaten is geestelijk of spiritueel van aard. Ze zijn geen vervanging voor normale landbouwkundige maatregelen, zoals rassenkeuze en bemesting, een juiste opzet en samenstelling van de composthoop en dergelijke. De preparaten kunnen juist dieper werken als al deze zaken in orde zijn. De preparaten worden uitgebreid behandeld in de Landbouwcursus die Rudolf Steiner in 1924 gaf. De biologisch-dynamische landbouw is sinds die tijd voortdurend in ontwikkeling op basis van aanknopingspunten uit deze cursus.

De werking en betekenis van de preparaten kan ook zonder theoretische voorkennis worden ervaren. Biologisch-dynamische preparaten kunnen worden gezien als wijze weldoeners. Wijs, omdat ze door de aard van de ingrediënten en de liefde van de boer bij het bereiden veel "weet" hebben. Weldoeners, omdat ze hun wijsheid ter beschikking stellen. Het karakter, zeg maar de individualiteit, van het landbouwbedrijf wordt versterkt. Dit geldt ook voor een tuin. Met biologisch-dynamische preparaten worden samenhangen versterkt. De bodemvruchtbaarheid wordt ondersteund. Gewassen worden vitaal. En de mens wordt er weer mens van.

De verschillende preparaten De preparaten zijn genummerd van 500 t/m 507. Elk preparaat wordt van de grondstof gemaakt waarnaar het genoemd is; koemestpreparaat wordt van koemest gemaakt. De grondstoffen worden preparaat door ze op een bepaalde manier te bewerken. Meestal door de grondstoffen (met uitzondering van valeriaan) te in een dierlijke omhulling een half jaar in te graven in de bouwvoor. Dit ingraven gebeurt op bepaalde momenten in het jaar. Zo worden rond begin oktober (Sint Michaëlsfeest) paardebloemknoppen ingenaaid in het darmscheil van een rund en ingegraven. Dit preparaat kan meestal rond pasen worden opgegraven. Door het prepareren worden specifieke kwaliteiten van paardebloemen en van het darmscheil geconcentreerd. Na het prepareren worden de preparaten in een speciale kist in turfmolm bewaard, zodat ze hun kracht behouden.

Foto: het verzamelen van de paardebloemen

De spuitpreparaten
Allereerst zijn er de spuitpreparaten: koemest- en kiezelpreparaat. Beide preparaten zijn een half jaar in een koehoorn ingegraven geweest. Ze worden voor het uitbrengen een uur in water geroerd. Dit roeren gebeurt door een diepe kolk te maken naar de ene kant en dan naar de andere kant. Het beeld van de preparaten wordt zo overgebracht op het water.
Het koemestpreparaat (500) wordt vervolgens in grovere druppels over de bodem gespoten onder andere ter bevordering van de bodemvruchtbaarheid en de wortelactiviteit.
Het kiezelpreparaat(501) wordt 's morgens (ochtendkiezel) in een fijne nevel over het gewas gespoten voor ondersteuning van gewasgroei en gewasontwikkeling. Het kiezelpreparaat kan ook worden gespoten om de bewaarbaarheid van de oogst te verbeteren. In dit geval wordt het preparaat in de namiddag of 's avonds gespoten (avondkiezel)

De compostpreparaten
Duizendblad- (502), kamille- (503), brandnetel- (504), eikenschors- (505), paardebloempreparaat (506) zijn ingegraven geweest in diverse dierlijke organen. Dit zijn respectievelijk een hertenblaas, koeiendarm, zonder omhulling, een koeien- of schapenschedel en runderdarmscheil. Ze worden na het prepararen ingebracht in de mest- of composthoop. Het vloeibare valeriaanprepararaat (507) wordt over de composthoop gegoten. Het prepareren van de mest of compost wordt gedaan om de vertering te sturen en te bevorderen en de mest of compost ontvankelijker te maken voor de inwerking van kosmische krachten. De preparaten worden veelal ingebracht nadat de hoop is omgezet. De compostpreparaten geven richting aan de chaos die dan is ontstaan.

Hoeveel preparaat ?
Voor de spuitpreparaten (koemest- en kiezelpreparaat) geldt als grove vuistregel: 4 portie’s per hectare (= 100 m x 100 m). Voor de compostpreparaten geldt: 1 set van zes compostpreparaten voor 8 m³ mest of compost (dit is een "normale" composthoop op een groententuin).

De preparaten kunnen langere tijd bewaard worden in een daarvoor geschikte kist of pot, omhuld door turfmolm. Nadat de preparaten uit deze beschermende bewaarplaats zijn gehaald is de houdbaarheid beperkt en kunnen ze het best binnen enkele dagen (na ontvangst) worden gebruikt. Grotere hoeveelheden zijn wat langer houdbaar buiten de turfmolm.

Wanneer toepassen ?
Het koemestpreparaat kan het best vlak vóór of na 't zaaien of planten en tijdens de wortelfase van het gewas worden verspoten. Het kan worden uitgebracht op de bodem of het gewas, nadat het (bij voorkeur s' middags vanaf 16.00 uur) geroerd is in water. Het kiezelpreparaat kan het beste verspoten worden wanneer hetgeen we willen oogsten tot vorm komt; bijvoorbeeld wanneer de slakrop "zich zet" of de vruchten gaan rijpen. We verspuiten het op 't gewas.

De compostpreparaten kunnen tijdens het gehele composteringsproces ingebracht worden, maar bij voorkeur als de hoop afgedekt wordt of na het omzetten van de hoop.

Maken van preparaten
Meer informatie over het maken van de bd-preparaten, preparatenwerk in regionale groepen of het bestellen van de bd-preparaten kan worden verkregen bij de preparatenwerkgroep van de BD-Vereniging.